Wat is het project?

DIAMANTNIJVERHEID IN DE ANTWERPSE KEMPEN

In 1885-1886 bouwde Jan Eduard Claes de eerste diamantslijperij in Nijlen. In de daaropvolgende decennia ontwikkelde zich in de Kempen een heuse industrie die de regio fundamenteel zou beïnvloeden. Vooral de opgang van Antwerpen als diamantcentrum en de ontdekking van enkele nieuwe Zuid-Afrikaanse mijnen in het begin van de vorige eeuw zorgden voor de doorbraak van de kleine, niet-georganiseerde nijverheid in de Kempen, waar schrale gronden de boeren tot een nevenactiviteit dwongen. Na de aanleg van het elektriciteitsnet in de Kempen in de jaren 1920-1929 werd de regio als het ware overspoeld door kleine diamantwerkplaatsen, waar ‘de stiel’ vaak in familieverband werd uitgeoefend. Het ‘steentje’ bracht veel welvaart in de streek, want een handige en snelle vakman kon in enkele dagen een weekloon verdienen. Pas in de loop van de jaren 1960 en vooral in de jaren 1970-1980 begon het tij te keren. De delokalisatie naar lagelonenlanden, de technologische vernieuwingen en de verhoogde overheidscontrole in eigen land betekenden het einde van de plattelandsnijverheid. Slechts enkele bedrijven kunnen voorlopig het hoofd nog boven water houden.

OP ZOEK NAAR DIAMANTVERHALEN

“Schitterend geslepen” is een regionaal erfgoedproject, dat met steun van de Vlaamse overheid wordt gerealiseerd. Het project wil het diamantair erfgoed van de Kempen in kaart brengen, registreren en ontsluiten voor een breed publiek. “Schitterend Geslepen” besteedt in de eerste plaats aandacht aan de mondelinge verhalen over het ‘steentje’. De typische ambachtelijke en vaak illegale thuisnijverheid liet immers relatief weinig materiële sporen na. Een en ander is dringend, want het unieke Kempense diamantverhaal dreigt samen met de laatste getuigen te verdwijnen! In 2008 zal projectcoördinator Jeroen Janssens samen met een aantal vrijwilligers door de regio trekken om mensen hun ‘diamantverhaal’ te laten vertellen. Op die manier wil “Schitterend geslepen” het streekgeheugen over de Kempense diamantnijverheid en –handel vastleggen en bewaren voor het nageslacht. Ook foto’s, filmmateriaal, documenten en voorwerpen worden zorgvuldig bijeengebracht.

VOOR HET PUBLIEK

Naast de registratie van de interviews en het verzamelen van foto’s, films, documenten en voorwerpen wil “Schitterend Geslepen” het publiek laten proeven van het Kempense diamantverleden. Dit kan op vele manieren gebeuren: tentoonstellingen, publicaties, een virtuele verhalenbank, themadagen, theatervoorstellingen, documentaires op tv of radio, enzovoort. In het voorjaar van 2008 gaat het project alvast van start met de vertelreeks “Briljante Verhalen”. De publicatie van een toegankelijk boek en de organisatie van een reizende tentoonstelling worden voorbereid tegen 2009. Uiteindelijk moeten de Kempense diamantverhalen ook een belangrijke plaats krijgen in het diamantmuseum van Grobbendonk en de Nijlense slijperij Lieckens, de zowat laatste, volledig uitgeruste vooroorlogse diamantwerkplaats uit de streek. Op die manier kunnen Nijlen en Grobbendonk uitgroeien tot regionale ankerpunten voor het diamantair erfgoed van de Kempen en een toeristische meerwaarde bieden voor de hele streek.